Ο σβώλος και το βότσαλο
The Clod and the Pebble

By William Blake

"Love seeketh not itself to please,

Nor for itself hath any care,

But for another gives its ease,

And builds a Heaven in Hell's despair."

So sung a little Clod of Clay

Trodden with the cattle's feet,

But a Pebble of the brook

Warbled out these metres meet:

"Love seeketh only self to please,

To bind another to its delight,

Joys in another's loss of ease,

And builds a Hell in Heaven's despite."

Ο σβώλος και το βότσαλο

"Η αγάπη δεν κοιτά  να ευχαριστήσει τον εαυτό της

ούτε νοιάζεται για την ίδια

αλλά  θυσιάζει τη βολή της για τον άλλον

και φτιάχνει έναν Παράδεισο μέσα στην Κολαση της απελπισίας"

Έτσι τραγουδούσε ένας μικρός σβώλος χώμα

που τον ποδοπατούσαν τα βόδια της φάρμας

αλλά ένα  βοτσαλάκι στο ρυάκι

αυτά τα μέτρα τιτίβιζε:

"Η αγάπη μόνο τον εαυτό της να ευχαριστήσει αναζητά

να κρατήσει κάποιον δεμένο για δική της ευχαρίστηση

Αγαλλιά  που ο άλλος χάνει τη βολή του

και φτιάχνει μια Κόλαση ακόμα και στον Παράδεισο."

(μτφ. Crystal Project) 

 

Πριν χρόνια 

Θα σας πω κι εγώ μια ιστορία. Τόσες συνομήλικές μου γράφουμε πια. Το αφιερώνω στη Μόνικα μια νέα τραγουδοποιό. Με πιάνει το παράπονο καμιά φορά. Ένα ευγενές παράπονο επιτρέψτε μου.. Και τα ακρόχορδα της ψυχούλας μου συντονίζονται με κάποιες χορδές από εκείνη την άρπα, τη ζωντανή, τη σάρκινη και αιωρούμενη στον αέρα, την άρπα από χίλιες , εκατομμύρια, ψυχούλες που έχουν περάσει από αυτή τη ζωή και ψυχανεμίστηκαν πράγματα που τα πραγματοποίησαν άλλοι , χρόνια , αιώνες μετά από αυτούς.

Όπως ας πούμε η μικρή Άριελ , όπως ας πούμε ο Τζουντ του Τόμας Χάρντι, ευμενή πνεύματα, κυρίως γυναίκες θα έλεγα..

Λοιπόν η ιστορία μου ξεκινά από μια παιδούλα στα χρόνια του ΄70 ευτυχισμένη και όχι, δυσκολεμένη και όχι, που διάβαζε κάποτε το Χιτώνα, το Quo Vadis , και άλλα αργότερα, για τα οποία μπορούμε να πούμε άλλες ιστορίες.

Και εκεί στο quo vadis υπήρχε ένα τέλος με ένα κόκκινο κουβάρι κι έγραφε ο φίλος στο φίλο μετά από τόσες περιπέτειες που είχαν περάσει , στα δύσκολα χρόνια των διωγμών, ότι τώρα ήταν ευτυχισμένος , η γυναίκα του η Λiγεία περίμενε παιδί, και λίγο πιο πέρα από αυτόν που έγραφε,  έπλεκε αυτή κάτι σε κόκκινο νήμα, ένα κουβάρι, μια κόκκινη κλωστή από αυτό,  κυλούσε μέχρι εμένα, κι ένιωθα τη χαρά του χάπι εντ, γαλήνη, πληρότητα.

Και χρόνια μετά θέλησα να το ζήσω αυτό..

Να πιάσω εκείνο το νήμα, να πιαστώ από αυτό , να το τραβήξω σε ένα παρόν που είχε αρκετά πληγωθεί χτυπώντας το κεφάλι σε τοίχους, κι ολοένα να κρύβομαι. Δεν υπήρχε κλωστή να έρθει μέχρι εμένα από τον Τολστόι, που είχαμε μαλώσει κάποτε σχετικά, του είχα πει δεν μου απευθύνεσαι , ούτε ως αναγνώστρια δεν μου απευθύνεσαι, δεν σε νοιάζει αν σε διαβάζω κι εγώ, δεν υπήρχε τίποτα που να ερχόταν από εκεί. Από την Άννα Καρένινα, από τη Μαρία την άσχημη που παντρεύτηκε το νεαρό Ροστόφ, τι όμορφα, από τη Ναστάσια Ροστόβα, τη γοητευτική έφηβο, που παντρεύτηκε τον Πιερ Μπεζούχοφ, και γινόταν πάλι λαμπερή όταν ένα από τα μωρά της ξεπερνούσε μια κρίση γαστρεντερίτιδας, καλά να μη συζητήσουμε από τον Κωνσταντίνο Λέβιν και την Κίτυ. Υπήρχε βέβαια ο Ηλίθιος και η Ναστάσια Φιλίποβνα. Καλά αυτά τα ξέρουμε.. Κι η Αγλαΐα; Σιωπή για την Αγλαΐα.. Πόσα να προφτάσει κανείς στη ζωή του; Τουλάχιστον ο καλός μου Φιοντόροβιτς μιλούσε για τα δικά του. Αλλά ο Τολστόι μιλούσε για τον κόσμο και με πέταγε στον Ντοστογιέφσκι , κι εγώ γραμματέας δεν τόχα.. Οπότε γινόμουν Ναστάσια, Μισκιν, και μια  μια μοναδική φορά , τόσο δα, Αγλαΐα.

Ε, από εκεί και πέρα back to black.

Δεν μπορείτε να φανταστείτε πως είναι να μην έχεις παιδικά όνειρα ευτυχίας , αλλά μια μέρα να κυλήσει αυτό το κόκκινο νήμα , και να σου πει πιάσε με!

Πιάστηκα! Σαν να ήταν σιδερένια δοκός!

Κι έζησα το παραμύθι μου!  

Ξέρω όμως ότι ένα κομμάτι μου συντονίζεται πάντα με κείνες τις ψυχούλες τις ευμενείς, ένα κομμάτι μου είναι ήδη εκεί…

Και τώρα τελευταία φοβάμαι , μήπως γίνομαι αναίσθητη , πετρώνω, και δεν θα με θέλουν ούτε αυτές οι ψυχούλες που χαίρονται όταν η Μόνικα φτιάχνει ένα ωραίο τραγούδι και γεννάει ένα παιδί, και λέω στον Ίκαρο Μπαμπασάκη I` ll put a blame on you , Όμως, κε Μπαμπασάκη,  που μου αντιπρότεινες την Αναίς Νιν, «κατάσκοπο στο σπίτι του Έρωτα», ακριβώς , τουλάχιστον να χτυπούσα την πόρτα του, όπως η Καθριν Χιθκλιφ, να τον έψαχνα όπως η κα Dulloway, αλλά όχι όμως όπως η Αναίς Νιν..!  Δεν άντεχα.. Θα χανόμουν στα σοκκάκια του , όπως η Μεσσαλίνα , και δεν το άντεχα αυτό… Σε χίλια χρόνια θα έβγαινα από εκεί , ποιος ξέρει πως.. Ενδιαφέρον, αλλά δύσκολο για μένα..

Εγώ ήθελα τη Σοφία μου , όπως ο Τολστόι , όχι τη γραμματέα μου , όπως ο Ντοστογιέφσκι. Ταύρος γαρ κε Μπαμπασάκη!

Στα τέλη του εικοστού αιώνα, στη χώρα μου δεν υπήρξε τίποτα να κυλήσει προς τα μένα και να μου πει πιάσε με..

Μόνο στη χώρα του ονείρου, φάε με, πιες με..

Και μόνο το κόκκινο νήμα , και με κοιτούν με παράπονο τα παιδάκια που δεν τα έφερα στον κόσμο γιατί φοβήθηκα, γιατί μπερδεύτηκα, γιατί νόμιζα ότι τα γεννούσα ενώ τα έστελνα στο θάνατο, γιατί ήμουν ένα μπερδεμένο πλάσμα αλλά όχι μόνο . Ήξερα να γεννώ , είχα το πείσμα της γονιμότητας και μπορούσα να βρεθώ στον ουρανό αλλά να μην ξέρω τι να κάνω εκεί, χρειαζόμουν παρέα, φιλία, σύντροφο.

Αν ο Τολστόι λοιπόν πήγαινε στα μπαρ τη δική μου δεκαετία θα έβρισκε μια σύντροφο. Μπορεί να μάλωναν, να χώριζαν, αλλά θα είχαν γεννήσει παιδιά μαζί. Θα είχαν μια γόνιμη ζωή.

Ε, εγώ δεν ήταν το ίδιο.

Και στο κόκκινο νήμα , όσο κράτησε, που το βλέπω τώρα να κυλάει αλλού ψιθυρίζω ευχαριστώ, όσο κράτησε.

Τα βιβλία έχουν δύναμη για τους ονειροπαρμένους κι εγώ από ένα βιβλίο πήρα ένα όνειρο , το έκανα δικό μου, και πάλι καλά… Προς το παρόν δεν έχω δει κανένα μεγάλο δράμα , γιατί οι ονειροπαρμένοι κάνουν κακό καμιά φορά προσπαθώντας να κάνουν πραγματικότητα τα όνειρά τους.. Αλλά φαίνεται αυτό το χάπι εντ ήταν τόσο απίθανο, ήρθε τόσο από μακριά και βαθιά που ελπίζω να πάνε όλα καλά..

Σε αυτά που πήραν ζωή μέσα από αυτό εύχομαι τα καλύτερα..

Τώρα βέβαια ο Κωνσταντίνος Λέβιν κάνει σχέδια με το δάχτυλό του μιλώντας με την  Κίτυ πάνω στο τραπέζι του μπιλιάρδου, στο περιθώριο του κοσμικού χορού, και πάντα του εύχομαι του καλύτερα του Κωνσταντίνου Λέβιν, ένας ωραίος άντρας, ένα ωραίο ζευγάρι, μια φορά εμένα, ακόμα κι έτσι,  μου βγήκε ο Αλκιβιάδης να μιλά σε μια πόρνη,  σε ένα σιδηροδρομικό σταθμό, όχι δεν ήταν η Κίτυ εκεί,  Κωνσταντίνε, ήταν μια γυναίκα απλώς , μια άγνωστη γυναίκα.. 

Κι εγώ ως Αλκιβιάδης γυναίκα τι να έκανα ..

Η Μπιοργκ ίσως … αλλά δεν την έχω γνωρίσει..

Νομίζω όμως ότι κι αυτή ακόμα κρύβεται.. Θα το ψάξω .. Και θα σας πω.

Καισαριανή 

Συγκινήθηκα κι έμεινα να κοιτάω κι εγώ τις φωτογραφίες από την πορεία προς την εκτέλεση στην Καισαριανή. Σίγουρα φέρνουν ένα αεράκι από μακρια΄στις ζωές μας. Και το φέρνουν με τη θυσία. Η αποτύπωση μιας πράξης κι ενός ήθους. Και σημερα μίλησα και μοιράστηκα σκέψεις με τους μαθητές στο σχολείο. Πιο πολύ ενημέρωσα. Και θα ήθελα τα παιδιά να μείνουν εκεί. Να πατήσουν για λίγο εκεί. Ίσως κι εμείς θα έπρεπε. Κι όχι να αρχίσουμε αμέσως το κοντό και το μακρύ μας. Μύλος όμως η ενημέρωση στην εποχή μας. Οδοστρωτήρας.

Και επίσης δεν μπορώ να πω πρότυπο προς μίμηση. Στο παιδί μου , στους μαθητές. Δεν ξέρω αν μπορείτε εσείς. Ίσως έχω άδικο. Βεβαίως φοβάμαι. Τέτοιες πράξεις , τέτοια μπλεξίματα. Μπορώ να δείξω ένα ρίγος. Κάπως. Έπειτα θα πρεπε να συζητήσουμε. Ειλικρινά. Και ιστορικά.

Κατά τ άλλα ίσως έχουν δίκιο αυτοί που λένε κάποια μεγάλα λόγια στους ίδιους και στα παιδιά τους κι έπειτα οι ζωές τρέχουν κανονικά. Καινονικότατα. Και με το παραπάνω. Ίσως μια παρακαταθήκη για τα δύσκολα. Δεν ξέρω. Ίσως πάλι ποιος ξέρει ποιος θα τα δει τα δύσκολα, ποιος θα τα αξιολογήσει, ως λόγο αγώνα και θυσίας, με ποιους , μέχρι ποιου σημείου. Απελθέτω το ποτήριον τούτο από το μέλλον των παιδιών μας. Αλλά και πάλι ... Ο άνθρωπος έχει ανάγκη τη θυσία; Την οφείλει; Θέλουμε δεν θέλουμε;

 

Δικαιοσύνη για τη μη ανθρώπινη ζωή.

Ψάχνω να βρω την "Καρδιά του σκότους" του Κόνραντ .Μπλεγμένο κι αυτό στα δίχτυα της  μισοαπολιθωμένης βιβλιοθήκης μου. Χαμένο ουσιαστικά. Κι αν το έχω δώσει; Σε κάποιο παιδί στο σχολείο; Δεν θυμάμαι. Ο χρόνος τα καταπίνει αυτά στη ζωή μου, την καθημερινότητά μου καλύτερα, για να μη λέμε και υπερβολές.
 
Θέλω να δω αν είναι ιδέα μου ότι ο Κουρτζ εκπροσωπεί μια προσπάθεια να γίνεις το κακό, όταν δεν μπορείς να το αντιμετωπίσεις. Γιατί εγώ θυμάμαι κυρίως την "Αποκάλυψη τώρα" και όχι τόσο το βιβλίο.. 
Μου φαίνεται λοιπόν ότι αυτό που ήταν θέμα μιας ιστορίας, κάποτε, ενός ήρωα επικής αφήγησης , κατά κάποιον τρόπο, είναι τώρα η πραγματικότητα των περισσότερων από μας. Και κυρίως βρίσκεται σε όλα αυτά τα αναμασήματα και τα φληναφήματα , πλήν όμως ισχυρές τάσεις της εποχής μας, αυτά που ομνύουν υπέρ της αναλγησίας και να βλέπεις βίαιες σκηνές στις ταινίες χωρίς να χαμηλώνεις τα μάτια σου και έτσι μέσα σε όλα πανέτοιμος να ακούς για τους θανάτους στη Χίο, ασκαρδαμυκτί να κοιτάς παιδιά να κλωτσάει το ένα το άλλο πεσμένο χάμω, και με στρατιωτικό χαιρετισμό να είσαι έτοιμος τιμήσεις τους όποιους απωθούν και προστατεύουν την πατρίδα , πήγα να πω, αλλά δεν πρόκειται για πατρίδα , εμάς, αορίστως, γιατί ο καθένας φαντασιώνεται ότι έχει ένα κουτάκι κάπου στην καρδιά του, Αλβανικό, Ινδικό, ό, τι ... και κάποιος θα το προστατεύσει αυτό το κουτάκι μαχαιρώνοντας και χτυπώντας.Ισότητα στη φαντασία. 
Τέλος πάντων αυτή είναι η σκέψη μου. Το είχα δει για πρώτη φορά σε μικρό παιδάκι κάποτε, που ήταν τόσο περήφανο ότι δεν έκλινε τα μάτια στις σκηνές βίας και τρόμου στα θρίλερ, ας πούμε, και τώρα το βλέπω στο κοινωνικό σώμα , ένα μεγάλο αριθμό,όλοι εμείς που δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το κακό, γινόμαστε μέρος του, απλά και παστρικά , αλλά όχι λιγότερο από τον Κουρτζ, απλά λιγότερο ποιητικά και καθόλου απελπισμένα, γιατί σε αυτόν υπήρχε κάτι τέτοιο. 
Κι έτσι γεμίσαμε με τις φράσεις για τις ευαισθητούλες και τους ευαισθητούληδες (αριστερούς κυρίως, αλλά όχι μόνο ) και αχταρμάς όλα, όχι μόνο γιατί δεν τους παίρνεις σπίτι σου, αλλά ότι έτσι θα προκόψουμε, είναι ζωτικής σημασίας να γίνονται αυτές οι απωθήσεις, είναι ρεαλισμός, real politik , και αναρωτιέμαι που θα βρεθούμε όλοι εμείς ασκαρδαμυτί στο δικό μας θάνατο μια μέρα, το δοξασμένο του παιδιού μας. κλπ.
Κοινοτοπίες βέβαια.. τα λεν και οι ψυχολόγοι αυτά , αλλά ένας άνθρωπος που κάνει το βήμα , το κάνει σήμερα αθώα και αυτονόητα. Όχι όπως ο Κουρτζ. 

Βοήθειά μας.